Profilaktyka fluorkowa (fluoryzacja) w szkole
Zabiegi grupowej profilaktyki fluorkowej wykonujemy u uczniów klas I–VI.
Podstawa prawna
Zabiegi realizowane są na podstawie:
- ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o opiece zdrowotnej nad uczniami,
- załącznika nr 4 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 24 września 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej.
Szkoła współpracuje z pielęgniarką szkolną przy organizacji zabiegów, zgodnie z art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe.
Udział w zabiegach nie jest obowiązkowy. Zabiegi wykonuje się, jeżeli rodzic lub opiekun prawny nie złożył sprzeciwu. Sprzeciw składa się w formie pisemnej pielęgniarce szkolnej.
Dlaczego fluoryzacja?
Próchnica zębów to jeden z najczęstszych problemów zdrowotnych u dzieci i młodzieży szkolnej. Badania wskazują, że regularne, nadzorowane szczotkowanie zębów preparatami fluorkowymi zmniejsza częstość występowania próchnicy o około 25–30%.
Związki fluoru stosowane w profilaktyce:
- zwiększają odporność szkliwa na działanie kwasów i bakterii,
- wspomagają remineralizację szkliwa, czyli jego odbudowę w miejscach drobnych ubytków,
- hamują rozwój bakterii odpowiedzialnych za powstawanie próchnicy.
Zabiegi są też elementem edukacji zdrowotnej. Uczniowie uczą się przy nich prawidłowego szczotkowania zębów.
Procedura profilaktyki fluorkowej
1. Stosowany preparat
Stosujemy Elmex żel (12,5 mg fluoru/g). To produkt leczniczy dopuszczony do obrotu w Polsce (pozwolenie nr R/0676). Podmiot odpowiedzialny: CP GABA GmbH, Hamburg.
Nośnikiem fluoru jest mieszanina aminofluorków i fluorku sodu.
| Substancja czynna (w 1 g żelu) | Ilość |
|---|---|
| Olaflur (aminofluorek) | 30,32 mg |
| Dektaflur (aminofluorek) | 2,87 mg |
| Fluorek sodu | 22,1 mg |
| Łączna zawartość fluoru | 12,5 mg/g |
Odpowiada to stężeniu 1,25% fluoru (12 500 ppm F).
2. Dokumentacja preparatu
Elmex żel jest produktem leczniczym, dlatego nie posiada karty charakterystyki (SDS). Przepisy o kartach charakterystyki (rozporządzenie REACH) nie mają zastosowania do gotowych produktów leczniczych przeznaczonych dla użytkownika końcowego.
Właściwymi, jawnymi dokumentami, zatwierdzonymi przez Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, są:
3. Szczoteczki do zębów
Świadczenie gwarantowane obejmuje realizację grupowej profilaktyki fluorkowej metodą nadzorowanego szczotkowania zębów oraz nadzór pielęgniarki. Przepisy nie przewidują zapewnienia w jego ramach artykułów higieny osobistej, takich jak szczoteczki do zębów czy kubeczki. Sposób ich zapewnienia ustala szkoła z rodzicami.
4. Przebieg zabiegu
Zabieg przeprowadza i nadzoruje pielęgniarka szkolna (pielęgniarka środowiska nauczania i wychowania). Metoda to nadzorowane szczotkowanie:
- Na szczoteczkę nakłada się ok. 1 cm żelu (ok. 0,5 g, co odpowiada ok. 6,25 mg fluoru).
- Uczeń szczotkuje zęby przez 2–3 minuty.
- Uczeń wypluwa żel i płucze jamę ustną.
Dawkowanie jest zgodne z Charakterystyką Produktu Leczniczego.
5. Przeciwwskazania
Zgodnie z ChPL preparatu nie stosuje się:
- u dzieci poniżej 6. roku życia,
- w przypadku nadwrażliwości na którykolwiek składnik preparatu,
- przy zmianach złuszczających błony śluzowej jamy ustnej,
- przy fluorozie kości lub szkliwa,
- u osób, które nie kontrolują odruchu połykania.
Prosimy rodziców o poinformowanie pielęgniarki szkolnej, jeżeli u dziecka występuje którekolwiek z przeciwwskazań.
6. Bezpieczeństwo i postępowanie przy połknięciu
Metoda nadzorowanego szczotkowania z wypluwaniem ogranicza ryzyko połknięcia preparatu. Porcja dla jednego ucznia (ok. 0,5 g żelu, ok. 6,25 mg fluoru) jest około sześciokrotnie mniejsza od ilości, przy której ChPL opisuje objawy przedawkowania.
Według ChPL objawy przedawkowania, takie jak nudności, wymioty czy biegunka, mogą wystąpić po przyjęciu powyżej 37,5 mg fluoru, czyli ok. 3 g żelu. ChPL zaleca wówczas podanie produktów zawierających wapń (np. mleka) oraz konsultację z lekarzem. Pielęgniarka postępuje zgodnie z ChPL i w razie potrzeby niezwłocznie kontaktuje się z rodzicem lub wzywa pomoc medyczną.
